Site menu:



PEDAGOG SZKOLNY

DLA RODZICÓW

  1. Uzależnienie od Internetu

  2. Młodzież a alkohol

  3. Zaburzenia odżywiania u młodzieży

  4. Cyberprzemoc

1. UZALEŻNIENIE OD INTERNETU

Postęp cywilizacyjny po za tym co dobre i pożyteczne, niesie za sobą wiele zagrożeń. Jednym z nich jest uzależnienie od Internetu. Zagrożenia internetowe, w tym uzależnienie od korzystania z sieci jest bardzo ważnym problemem, który zatacza coraz szersze kręgi w społeczeństwie, nie tylko poza granicami ale również w Polsce. Uzależnienie od Internetu to coraz większy problem. Szczególnie narażona jest młodzież. Komputer i Internet bardzo szybko podobnie jak inne media w naszych domach stają się centralny punktem życia. Komputer stał się nieodłączną częścią naszego życia, pracy i nauki. Niepostrzeżenie lecz stopniowo zajmują coraz większe obszary dotyczące relacji rodzinnych, zastępują przyjaciół, pomagają w rozładowaniu stresów i ucieczce od problemów.

Stopniowo i niezauważalnie uzależnienie wypiera dotychczasowe zainteresowania i obowiązki bardzo szybko stając się jedynym sposobem na życie. A pierwsze niepokojące objawy, choć dostrzegane przez najbliższą rodzinę są bagatelizowane, bądź mylnie interpretowane jako zainteresowanie informatyką.

Dość często dzieje się tak: rodzina, pojawia się komputer. Dziecko coraz więcej czasu spędza w domu, w swoim pokoju z komputerem. Rodzice nareszcie są zadowoleni. Pociecha jest w domu i zajmuje się sama sobą. Nie muszą martwić się, gdzie jest, z kim, co robi, czy wróci na czas do domu, dlaczego się nie uczy? Rodzice są dumni z dziecka, gdyż interesuje się techniką. Ale stopniowo odpadają: zajęcia dodatkowe, obowiązki domowe, koleżanki, koledzy, wyjścia towarzyskie z domu.

Inny scenariusz: zakładasz stałe łącze. Dziecko ma na reszcie nieograniczony dostęp do Internetu i co raz częściej z niego korzysta, już nie tylko w celu przygotowania się do lekcji, zdobycia niezbędnych informacji. Pewnego dnia trafia na czat i okazuje się, że ktoś chce z nim rozmawiać, że ma coś do powiedzenia i ktoś go wysłucha. Szybko i niepostrzeżenie ulega złudzeniu, że znalazło swoje miejsce w świecie, jest akceptowane, ma mnóstwo znajomych i nie wkłada w to tak wielkiego wysiłku.

Dla młodego człowieka rzeczywistość jest mniej interesująca niż świat wirtualny i to co dzieje się w sieci. Z czasem pojawiają się również problemy w szkole: wagary, słabe oceny. Je i rozmawia nie odrywając wzroku od monitora, zasypia późno w nocy lub nad ranem przed komputerem, rano nie jest w stanie wstać, a gdy się obudzi pierwsze swoje kroki kieruje do klawiatury. Świat wirtualny wydaje się prostszy, przyjemniejszy i bez stresu.

Cechy osoby uzależnionej i objawy uzależnienia:

Zagrożenia:

Należy przede wszystkim pamiętać, iż mimo licznych możliwości jakie daje nam postęp techniczny Internet niesie ze sobą wiele zagrożeń, a między innymi:

Zasady postępowania w przypadku dziecka zagrożonego uzależnieniem od Internetu:

  1. Niech komputer stoi we wspólnym pomieszczeniu;

  2. Interesuj się tym, co robi Twoje dziecko w sieci, i rozmawiaj z nim o tym;

  3. Nie bój się przyznać do niewiedzy;

  4. Uświadom dziecku, że osoba poznana w sieci nie musi być tym, za kogo się podaje;

  5. Wytłumacz dziecku, aby nie podawało danych osobom obcym, nie opowiadało o rodzinie, nie wysyłało zdjęć;

  6. Powiedz, że nie wolno mu umawiać się z osobami poznanymi w sieci bez Twojej wiedzy;

  7. Nie ukrywaj, nie obwiniaj jeśli coś się stanie;

  8. Jeśli coś budzi Twoje wątpliwości poradź się specjalisty;

  9. Rozmawiaj, rozmawiaj i jeszcze raz rozmawiaj ze swoim dzieckiem.


 

TEST – Czy Twoje dziecko jest uzależnione od Internetu?

Dr Kimberly Young w 1996 roku przedstawiła kryteria uzależnienia od Internetu. Aby rozpoznać, czy Twoje dziecko jest uzależnione, odpowiedz sobie na następujące pytania:

  1. Czy czujesz, że Twoje dziecko jest zaabsorbowane Internetem (często myśli o poprzednich, bądź następnych pobytach w Sieci)?

  2. Czy czuje potrzebę coraz dłuższego korzystania z Internetu?

  3. Czy pozostaje w sieci dłużej niż pierwotnie planowało?

  4. Czy wielokrotnie miało nieudane próby kontroli, ograniczenia czasu lub zaprzestania korzystania z Internetu?

  5. Czy dziecko czuje się niespokojne, markotne, zirytowane, przygnębione gdy nie może korzystać z Internetu?

  6. Czy ryzykuje utratę znajomości z przyjaciółmi, zaniedbuje naukę z powodu Internetu?

  7. Czy oszukuje Cię, aby ukryć narastający problem Internetu?

  8. Czy używa Internetu jako sposobu na ucieczkę od problemów lub sposobu na poprawę pogorszonego nastroju (uczucia bezradności, winy, lęku, depresji)?

Pięć twierdzących odpowiedzi na powyższe pytania oznacza uzależnienie od Internetu.


 

Gdy podejrzewasz, że dziecko może być uzależnione od Internetu:


 

Przydatne linki:


 

Ośrodki zajmujące się diagnozowaniem i leczeniem uzależnienia od Internetu i komputera:

Bibliografia:

  1. Klim K.A. „Uczennica zagrożona uzależnieniem od Internetu”, w: Trudne sytuacje w gimnazjum i szkole ponadgimnazjalnej, red. Żmijski, Wyd. RAABE

  2. Klimek M. „Internet przestrzeń bez granic”, w: Miesięcznik nauczycieli i wychowawców katolickich nr 6/2003

  3. Woronowicz B. T. „Dziecko i komputer” www.siecioholizm.eu

  4. Woronowicz B. T. „Kryteria diagnostyczne siecioholizmu” www.siecioholizm.eu

  5. „Zrozumieć Internet” www.dzieckowsieci.pl

  6. „Rady dla rodziców” www.dzieckowsieci.pl

opracowała mgr Elżbieta Wołkowycka

2. MŁODZIEŻ A ALKOHOL

Okres dorastania i następujący po nim okres młodzieńczy, to lata szybkiego i wszechstronnego rozwoju całego organizmu, kształtowania się zmian fizycznych, umysłowych i moralnych, okres przeobrażania się dziecka w człowieka dorosłego. Powszechnie uważa się, że jest to okres pomiędzy czternastym a osiemnastym rokiem życia. Proces ten odbija się na całym organizmie młodego chłopca czy dziewczyny, wywiera wpływ na ich psychikę, może stwarzać duże trudności wychowawcze. Zmiany te, jak już wspomniałam, są wszechstronne i mają różny charakter.

Dlaczego młodzież sięga po alkohol? Na tym etapie rozwoju młody człowiek jest bardzo podatny na wpływy środowiska, a zwłaszcza - rówieśniczego, i niestety, nie zawsze na te pozytywne. Bardzo często w tym właśnie czasie młodzież rozpoczyna swoje eksperymenty z używkami, a między innymi z alkoholem, który jest powszechnie dostępny na rynku (co prawda obowiązuje zakaz sprzedaży alkoholu osobom nieletnim). Młodzież sięga po alkohol, aby:

Jak wynika z badań ogólnopolskich:

- spożycie alkoholu wśród nieletnich z roku na rok wzrasta,

- coraz młodsze dzieci są zachęcane przez rówieśników a także w rodzinie do próbowania alkoholu,

- co piąty młody człowiek ma poważne problemy z powodu picia alkoholu – kłopoty w szkole, w domu, popełnia przestępstwa i wykroczenia,

- co raz częściej niż chłopcy po alkohol sięgają dziewczęta,

- alkohol bywa środkiem uzależniającym prowadzącym często do narkotyków.

10 sposobów, aby pomóc dziecku nie pić:

  1. Rozmawiaj z dzieckiem o alkoholu i narkotykach – nie unikaj tematów, nie stosuj cenzury, unikaj moralizowania, monologów;

  2. Naucz się naprawdę słuchać swego dziecka – uważnie słuchaj tego, co mówi również „między wierszami”, nie lekceważ problemów, z którymi się zwraca, nie krytykuj, nie wyśmiewaj;

  3. Pomóż dziecku dobrze czuć się z samym sobą – pozwól na podejmowanie decyzji. Pamiętaj, że nikt nie jest nieomylny, nie oceniaj, ale pomóż naprawić błąd. Pozwól, by poczuło się odpowiedzialne i potrzebne. Chwal za włożony wysiłek, a nie tylko za efekty. Spędzajcie razem czas wolny. Okazuj uczucia. Krytykuj zachowanie, a nie człowieka. Dziecko ma prawo mieć inne zdanie;

  4. Pomóż dziecku wykształcić jasny system wartości;

  5. Bądź dobrym modelem i przykładem;

  6. Pomóż dziecku radzić sobie w sytuacji nacisku ze strony kolegów – naucz jak odmawiać;

  7. Ustal jasne zasady dotyczące alkoholu i narkotyków – powiedz dziecku, że nie wolno mu pić i wyjaśnij dlaczego. Ustal karę za złamanie tego zakazu. Bądź konsekwentny;

  8. Zachęcaj dziecko do rzeczy zdrowych i twórczych – udział w zajęciach pozalekcyjnych, rozwijanie zainteresowań, uprawianie sportu, itp;

  9. Porozmawiaj z rodzicami innych dzieci – pytaj, jak inni sobie radzą, wymieniajcie doświadczenia;

  10. Wiedz, jak postępować, gdy coś podejrzewasz – nie rzucaj bezpodstawnych oskarżeń, nie wpadaj w panikę, uważnie obserwuj, zdobądź niezbędną wiedzę, zasięgnij porady specjalistów.

Jak alkohol wpływa na zdrowie i zachowanie?

alkohol u młodocianych powoduje m.in.:

zaburzenie zdolności uczenia się,

koncentracji uwagi, zapamiętywania,

logicznego rozumowania

zahamowanie rozwoju emocjonalnego,

opóźnienie dojrzewania fizycznego i psychicznego,

liczne i różnorodne problemy zdrowotne

napady padaczkowe

zapalenie płuc

halucynacje – omamy słuchowe,

urojenia prześladowcze,

paranoja alkoholowa,

ciężkie otępienie umysłu –

przyśpieszenie procesów starzenia się

bezsenność, depresja,

niepokój mózgu,

próby samobójcze, amnezja

problemy ze wzrokiem

nieżyt żołądka

brak apetytu

nudności, wymioty

marskość wątroby

porażenia i zwyrodnienia dróg nerwowych

prowadzących bodźce czuciowe i ruchowe

miażdżyca tętnic

nadciśnienie tętnicze

obniżenie odporności organizmu

rak jamy ustnej, krtani, tchawicy

i choroby nowotworowe innych narządów

ostra niewydolność nerek


 

Bibliografia:

  1. Pacewicz A. „Jak pomóc dziecku nie pić?”, Warszawa 1999r., Wyd. „Toret”;

  2. Anderson P., Bamberg B. „Alkohol a młodzież”, Warszawa 2007, PARPA ;

opracowała mgr Elżbieta Wołkowycka

ZABURZENIA ODŻYWNIANIA U MŁODZIEŻY – PEDAGOGIZACJA  RODZICÓW

 

Zaburzenia odżywiania to jednostki chorobowe odnoszące się do nieprawidłowości łaknienia o podłożu psychicznym. To nałogowe zachowania polegające na obsesyjnym, bezustannym zajmowaniu się jedzeniem, kształtem swojej sylwetki i ciężarem ciała.  Do najczęściej występujących zalicza się bulimię /bulimia nervosa/, anoreksję /anorexia nervosa/ oraz przejadanie się na tle psychicznym /compulsive overeating/. Potwierdzono, iż zaburzenia te dotykają osoby w różnym wieku, zarówno dzieci, nastolatków jak i dorosłych. Faktem jest również, że cierpią na nie przeważnie kobiety, jednak coraz częściej występuje one również wśród mężczyzn.

 

Bulimia /bulimia nervosa/ - żarłoczność psychiczna, „byczy głód”, powtarzające się, niekontrolowane epizody spożywania dużych ilości pokarmów, aż do pojawienia się nudności, prowokowania wymiotów i przeczyszczania się, stosowania głodówek, wykonywania nadmiernych ćwiczeń fizycznych. Bulimia najczęściej dotyka osoby o zaniżonej samoocenie, nieakceptujące własnego wyglądu i w ten sposób chcą poprawić swoje samopoczucie. Jak wynika z prowadzonych badań bulimia występuje znacznie częściej niż anoreksja i jest znacznie trudniejsza do zaobserwowania.

Przyczyn choroby jest wiele, wymienia się między innymi:

  • Czynniki biologiczne – uszkodzenie ośrodka sytości w mózgu, miejsce 10p chromosomu /genetyczne/,

  • czynniki rodzinne - członkowie rodziny cierpieli na otyłość, emocjonalne zaniedbanie dziecka w dzieciństwie, konflikty rodzinne, brak bliskiej osoby

  • Czynniki psychiczne - zaburzenia depresyjne, niepokój, nuda, stres i uczucie przykrości, wstydu, całkowitej utraty kontroli nad sobą, wyrzuty sumienia wyzwalają okresy obżarstwa, brak samoakceptacji,
  • Czynniki społeczno – kulturowe - brak akceptacji przez grupę rówieśniczą (wiążący się często ze zmianą środowiska)

Objawy bulimii:

  •  nawracające okresy żarłoczności /minimum dwa napady żarłoczności w tygodniu/,
  • regularne stosowanie metod zapobiegających przyrostowi wagi ciała /prowokowanie wymiotów, nadużywanie środków przeczyszczających i moczopędnych, ścisła dieta, głodówka lub bardzo wyczerpujące ćwiczenia fizyczne/
  • przesadne skupienie uwagi na swojej sylwetce i wadze.
  • niedobory pokarmowe, awitaminoza
  •  odwodnienie, zaparcia
  •  Zmęczenie, ospałość ,bóle głowy, stany depresyjne
  • zły nastrój, niepokój
  • dyskomfort w jamie brzusznej
  • zaburzenia równowagi elektrolitycznej
  • nieregularne miesiączki lub ich brak
  • sucha skóra
  • zgrubienia i blizny skóry powierzchni grzbietowej rąk, rany lub blizny na grzbietach dłoni /od prowokowania wymiotów/
  • uszkodzenie szkliwa zębów, podrażnienie przełyku, zgaga, refluks
  • uszkodzenie naczynek krwionośnych w oczach
  • opuchlizna twarzy i policzków (zapalenia ślinianek)
  • osłabienie serca, wątroby i układu pokarmowego
  • niechęć do samego siebie, poczucie wstydu i upokorzenia
  • psychiczne uzależnienie od środków przeczyszczających i odwadniających

Bulimia jest chorobą poważną i niełatwą w leczeniu. Najważniejszym leczeniem bulimii jest psychoterapia w połączeniu lub bez leczenia przeciwdepresyjnego. W zależności od rodzaju i formy prowadzonych oddziaływań psychoterapia może trwać od 2-3 miesięcy do dwóch lat. Przy prawidłowo stosowanym leczeniu około 50% pacjentek nie ma objawów i osiąga pełne wyleczenie.  U 20 % pacjentek objawy bulimii utrzymują się w sposób stały, a u pozostałych 30% choroba przechodzi w stan, w którym występują liczne nawroty objawów. Niektórzy badacze stwierdzili również pozytywne rezultaty w wyniku leczenia hipnoterapią.

   

Anoreksja /anorexia nervosa/- jadłowstręt psychiczny, głodzenie się przez spożywanie minimalnej ilości pokarmów lub całkowite niejedzenie. Jest to zaburzenie polegające na odbieraniu siebie przez osobę chorą, jako otyłej, gdy w rzeczywistości może być bardzo szczupła /zaburzony obraz własnego ciała/ i celowej utracie wagi wywoływanej i podtrzymywanej przez osobę chorą. To reakcja na różne zewnętrzne i wewnętrzne konflikty, takie jak stres, niepokój, przygnębienie oraz uczucie kontroli nad życiem. Jest to zły sposób na radzenie sobie z tymi emocjami. Osoby cierpiące na anoreksję są wyjątkowo inteligentne, ambitne, perfekcyjne w każdej dziedzinie życia, nierzadko atrakcyjne.

Przyczyn zachorowań jest wiele, a wśród czynników wymienia się:

·         Czynniki rodzinne – sztywne relacje wewnątrzrodzinne, nadopiekuńczość, wygórowane wymagania rodziców wobec dzieci, rozbudzanie nadmiernych aspiracji u dziecka, zaborczy bądź wycofani rodzice;

·         Czynniki psychologiczne – uciekanie przed problemami dorosłości, kobiecością, lęk przed życiem, przed podejmowaniem decyzji, niedowartościowanie, kompleksy, uzależnienie emocjonalne od rodziców, trudności w nawiązywaniu kontaktów, zaburzony obraz własnej osoby, zaniżona samoocena, nie akceptowanie własnego wyglądu, brak wiary w siebie;

·         Czynniki biologiczne  – zaburzenia hormonalne;

·         Czynniki społeczno – kulturowe – presji otoczenia, dążenie do lansowanego powszechnie ideału szczupłej wręcz chudej kobiety, krytyczne uwagi, perfekcjonistyczny styl życia, sztywne podporządkowanie zasadom i normom, ciągłe doskonalenie się.

Objawy anoreksji:

·         Wychudzenie – postępujący zanik tkanek ciała, znaczna utrata wagi w krótkim czasie

·         Pierwotny lub wtórny brak miesiączki /brak trzech kolejnych cykli/;

·         Zasinienie dłoni i stóp, niedokrwistość, obniżone ciśnienie krwi;

·         Zwolnienie akcji serca i oddechów;

·         Wzdęcia i zaparcia;

·         Osteoporoza;

·         Spowolnienie psychoruchowe, nadwrażliwość na bodźce;

·         Dziecięce zachowania, krnąbrność;

·         Nadwrażliwość na bodźce;

·         Spowolnienie psychoruchowe;

 

Uwaga rodzice!!! Jeśli wasze dziecko:

·        w krótkim czasie znacznie traci na wadze,

·        dąży do osiągnięcia jakiejś wagi, a gdy się to tylko uda, znowu ustawia sobie następny próg,

·        z tego, co mówi, wynika, że bardzo boi się przybrać na wadze,

·        często mówi o zdrowym jedzeniu, kaloriach, zawartości tłuszczu w produktach i woli jeść samo

·        narzeka, że jest grube, chociaż jest chude jak patyk,

·        nie przyznaje się do uczucia głodu, choć je bardzo mało,

·        spędza dużo czasu w samotności, odsuwa się od innych, traci przyjaciół,

·        ma obsesję na punkcie ćwiczeń fizycznych,

·        u córki zatrzymała się miesiączka,

·        wygląda na coraz bardziej nieszczęśliwe i przygnębione,

·        jest drażliwe, nadąsane,

·        wykazuje szczególny zapał do nauki,

natychmiast zgłoście się do lekarza psychiatry, być może Wasze dziecko cierpi na anoreksję.

Zaczyna się bardzo niewinnie – od marzeń by wyglądać jak modelka, a może skończyć się ciężką chorobą, a nawet śmiercią. Leczenie /szpitalne – odżywienie organizmu, psychoterapia/ w porę wykrytej anoreksji może zakończyć się sukcesem, jednak choroba, u około 20% przypadków,  powoduje trwałe uszkodzenia organizmu. Jednak anoreksja jest chorobą śmiertelną u około 10% chorujących.

 

Przejadanie się na tle psychicznym /compulsive overeating/ oznacza kompulsywne oraz niekontrolowane spożywanie jednego, kilku bądź wszelkich produktów spożywczych w nieograniczonych ilościach podczas napadów głodu, który jest psychogenny, bezpodstawny lecz odczuwany rzeczywiście. Jest to zaburzenie trudne do diagnozowania, gdyż chorzy często utrzymują obżarstwo w tajemnicy, sprytnie tłumacząc ilości np. przygotowywanych posiłków.  Początki choroby sięgają najczęściej okresu wczesnego dzieciństwa oraz trudności z funkcjonowaniem w społeczeństwie i mają związek z problemami emocjonalnymi (ból, strach, stres, samotność, niska samoocena itp.). Często towarzyszy im depresja oraz różnego rodzaju uzależnienia. Cechą charakterystyczną jest brak świadomości chorego co do swojego zachowania, jego przyczyn i patologii. Przejadanie się bez uprawiania ćwiczeń jest przyczyną znaczącej nadwagi i pojawiania się wielu schorzeń /nadciśnienie, cukrzyca, wysoki poziom cholesterolu we krwi, choroby serca, nowotwory itp./. Bardzo często przejadanie się na tle psychicznym stanowi pierwszy etap innych zburzeń odżywiania i jest punktem wyjścia zarówno dla otyłości, jak i anoreksji.

Najskuteczniejsze w profilaktyce zaburzeń odżywiania jest wpajanie dziecku od najmłodszych lat dobrych, właściwych nawyków żywieniowych oraz urozmaicanie diety w różne produkty. Nie należy namawiać do odchudzania, stosowania diet, czy nadmiernie koncentrować się na jedzeniu. Domownicy powinni zjadać wspólne posiłki, spokojnie przy stole, w tym czasie rozmawiając o różnych codziennych sprawach. Uważajmy na to, co mówimy i jak mówimy do naszych dzieci. Nie oceniajmy ich, nie porównujmy z innymi, nie obwiniajmy o wszystkie problemy. Traktujmy nasze dziecko jak człowieka, który ma określony wiek i nie obarczajmy go swoimi problemami. Mądrze i rozsądnie wyznaczajmy granice i zasady. Zachęcajmy dziecko do mówienia o swoich problemach, słuchajmy co do nas mówi.                                             

Opracowała mgr Elżbieta Wołkowycka